De gitzwarte massahysterie

Achter deze 18e-eeuwse tragedie schuilt een eeuwenoud, onderhuids geloof dat dieper zit dan de christelijke buitenkant doet vermoeden. De angst voor de honderden Bokkenrijders die in de winterperiode door de lucht zouden razen, is rechtstreeks afkomstig aan de Germaanse Wilde Jacht. 


In die oeroude mythe was het de alvader Odin met zijn onafscheidelijke raven die tijdens de stormachtige winternachten op zijn achtbenige paard Sleipnir door de Asgard reed. Geflankeerd door Walkuren en de zielen van de doden. Het waren dezelfde geesten die men later als Witte Wieven in de mist meende te zien. Toen de hongerwinter van 1773 aanbrak, smolt deze heidense folklore in de hoofden van de Limburgers samen met een koortsachtige, religieuze massahysterie. 

Dezelfde intense, emotionele overgave waarmee het volk in grote processies Maria aanriep voor redding, sloeg door de paniek om in een blinde heksenjacht. Men zocht bezeten naar zondebokken voor de rampspoed; de duivel moest tastbaar gemaakt en uitgeroeid worden. Zo werden de arme, menselijke plunderaars in de collectieve psyché verheven tot de demonische ruiters van Odin, met een bloedige massavervolging tot gevolg. 

Mythische schaduwen in de wintermist

Wanneer de late herfst van 1773 het Limburgse landschap in een ijskoude wintermist hult, vervaagt de grens tussen de levenden en de doden. Net zoals de Witte Wieven die uit de mistflarden van de heide opstijgen, zo gleden destijds honderden Bokkenrijders geruisloos door de gure winternachten. In de volksmond waren zij geen gewone dieven, maar een angstaanjagend leger aan de hemel. 

Of een herrijzenis van de bloeddorstige Walkuren die ooit boven de Duitse Harz zweefden op zoek naar de gevallenen. De bittere honger dreef bijna vijfhonderd verschoppelingen tot wanhoopsdaden, maar de bijgelovige bevolking hoorde in de gierende winterwind de hoeven van de duivel. 
Wat volgde was een gitzwarte heksenjacht, groter en wreder dan de regio ooit had gekend. Kerkers puilden uit en honderden onschuldigen bekenden onder brute marteling hun vermeende vluchten door de nacht, totdat de galgenvelden zwart zagen van de lichamen. 
Pas toen de winter van 1776 week, loste de massahysterie op, maar de mystieke schaduw van deze honderden vervolgde zielen blijft voor altijd in de wintermist hangen.

Bezinning

Vreugdevolle beslommeringen van de seizoenen. Aan het einde van het jaar de rituelen van de overgang van de zon naar een nieuwe cyclus. Dat te midden van de witte wieven die uit de mist opdoemen. De mensheid krijgt een vleug mee van het heidens volksgeloof met dwaallichten en waterwolven.  Een spannende tijdsfase in de komende Joelperiode.

De zon staat straks een aantal etmalen stil en dat is altijd een moment van bezinning. De winterzonnewende in de donkerste periode waar de wereld de ondergang tegemoet gaat. Maar dan toch weer onze krachtbron de zon die in de Joelperiode met veel aards vuur uit de chaos weer een nieuwe periode start.