De Strenge Heren en Koude Sophie

Tijdens de devotie van de Mariamaand kijken boeren en tuinders steevast met een schuin oog naar de kalender tussen 11 en 14 mei. Dit is het domein van de IJsheiligen: Mamertus, Pancratius, Servatius en Bonifatius. In de volksmond klinkt het waarschuwend: "Pancraas, Servaas en Bonifaas, brengen sneeuw en ijs helaas!" Het zijn de laatste rillingen van de winter voordat de zomer definitief mag beginnen.

Opmerkelijk is dat deze koude periode vaak wordt afgesloten door een vrouw: Koude Sophie (15 mei). Sint-Sophia van Rome staat bekend als de 'ijs-vrouwe'. Men zegt: "Na de komst van Koude Sophie, vreest de tuin de nachtvorst nie." In Beieren en Oostenrijk was zij zelfs berucht omdat zij met haar koude adem de bloesem van de fruitbomen kon verpesten als men haar niet eerde.
Toch zit er een addertje onder het gras door onze tijdrekening. Toen we in de 16e eeuw overstapten van de Juliaanse naar de Gregoriaanse kalender, versprong de datum met zo'n tien dagen. De 'echte' meteorologische kou inval waar de heiligen hun naam aan danken, viel vroeger dus eigenlijk eind mei. Dat verklaart waarom we nu soms al heerlijk zomerweer hebben tijdens hun naamdagen, terwijl de natuurhistorische 'ijsheiligen-kou' vaak pas een week later komt binnendrijven.
Dus wie zijn plantjes te vroeg buiten zet, kan bedrogen uitkomen. Want pas als de heren én de dame de deur achter zich dichttrekken, is het land werkelijk veilig.

Tijdloos

Vandaag hangt de vlag halfstok. Een moment van stilte in de hectiek van alledag. Het is 81 jaar geleden dat het westen van ons land eindelijk werd bevrijd, maanden nadat het zuiden het juk van de bezetter al van zich af had geschud. Vanavond staan we stil bij de prijs van die vrijheid. We gedenken de geallieerden die van ver kwamen - Canadezen, Britten, Polen, Amerikanen en zovelen anderen - maar ook de burgerslachtoffers die de vrede nooit hebben mogen vieren. 

Een zwarte bladzijde die we niet mogen overslaan, is de systematische vervolging van de Joden, Sinti en Roma. Gezinnen die bij razzia’s werden weggerukt en via Westerbork de kampen in werden gestuurd. Het zijn de gezichten van individuen die deze geschiedenis tastbaar maken. Zoals de 16-jarige Nijmeegse Flip Monnikendam, die werd weggevoerd en nooit terugkeerde. 
Zijn verhaal, en dat van Anne & Zef, herinneren ons eraan dat achter de grote getallen altijd menselijke levens schuilgaan.

Vrijheid voelt soms vanzelfsprekend, maar als we naar de wereld om ons heen kijken, zien we hoe broos die is. De onrust van nu herinnert ons eraan dat vrede geen statisch gegeven is, maar iets waar we elke dag opnieuw bij stil moeten staan.
 
Anne en Zef
Hier woonde 

Dag van de Persvrijheid

De derde dag van de vijfde maand staat als een huis. Het is de Dag van de Persvrijheid, een dag die het belang van vrije en onafhankelijke journalistiek onderstreept. Pluriformiteit moet hierbij steevast vooropstaan om de boodschap de juiste duiding te geven.

Mondiaal is het echter een ander verhaal. In het afgelopen jaar zijn 129 mediaprofessionals om het leven gekomen tijdens de uitoefening van hun beroep. Zij stierven terwijl zij op onafhankelijke wijze verslag deden van alles wat er om ons heen gebeurt, vaak in oorlogsgebieden en met grote persoonlijke risico's. Ook in ons eigen land lopen we tegen grenzen aan. Hoewel er vrijheid van nieuwsgaring is, werkt de overheid bij specifieke verzoeken niet altijd mee. Dat is een zorgwekkend teken. Daarom is het essentieel om vandaag stil te staan bij het belang van onze persvrijheid.

Maia

De maand mei is de periode van groei, bloei en feest; het ontluiken van bloemen en het zaaien van nieuwe gewassen. Geen wonder dat de volle maan in deze periode de ‘Bloemenmaan’ wordt genoemd. Maar er is meer: de maand mei is vernoemd naar Maia, de oudste van de zeven zussen van de Plejaden. Zij werd door de Romeinen als moedergodin aanbeden en tijdens een heldere nacht kunnen we Maia in het sterrenbeeld Stier nog steeds waarnemen. Maia wordt getypeerd als de godin van de lente, vruchtbaarheid en geboorte.

De Kerk vond de aanbidding van deze oergodin echter problematisch. De verering van oude goden werd vervangen door devotie en bedevaarten naar religieuze symbolen. Onze Lieve Vrouwe Maria nam de plaats in van Maia. Het was de heilige Athanasius - wiens naamdag we vandaag op 2 mei vieren - die Maria als eerste de titel 'Moeder van God' gaf, waarmee hij de weg vrijmaakte voor haar massale verering. Deze vereringen bracht veel volk op de been, vaak aangetrokken door miraculeuze waarnemingen. 

Zo vond er een mirakel plaats in Wilsveen, bij Leidschendam, waar een eikenhouten beeld van de Moeder Gods spontaan uit het veen naar boven kwam.  De kapel van Wilsveen werd met dit beeld een van de drukstbezochte bedevaartplaatsen van Holland. Er werd gesproken van wonderbaarlijke gebedsverhoringen en genezingen. Toch staat mei in de volksweerkunde om een heel andere reden bekend: de IJsheiligen komen tussen 11 en 14 mei 'even buurten'. Voor de natuur is dat steevast een spannend keerpunt.

Full Flower Moon

Vandaag is het niet alleen de Dag van de Arbeid, maar ook een heerlijke volle maan. Onze trouwe begeleider straal echt weer prachtig. Het is de fleurige Bloemenmaan, een verwijzing naar alles wat nu vol in knop staat en binnen een handvol dagen ontluikt.


Deze maand hebben we trouwens nog zo’n volle maan, die als Blauwe Maan de geschiedenis in zal gaan. De laatste keer dat dit verschijnsel zich voordeed was in augustus 2023. Toch wel weer even geleden. Het is een fraai natuurverschijnsel dat bij een heldere lucht altijd een baken is in het nachtelijke firmament. Trouwens, de volgende keer dat er twee volle manen in één maand waarneembaar zijn, is in december 2028. Het is maar dat u het weet.

Park Rijnstroom kleurt oranje

Koningsdag in Alphen aan den Rijn was weer eens een ouderwets feest ter gelegenheid van de verjaardag van onze Koning. Ook in Park Rijnstroom waren er volop activiteiten voor jong en oud tijdens ‘Keningsdei’, zoals de Friezen dat zo fraai verwoorden.

Als we teruggaan in de tijd, was het gebied rond de Rijnstroom immers Fries territorium. De Limes of grens was destijds de rivier de Rijn, die nu als de Oude Rijn door het dorp kabbelt.

De tijden veranderen, maar de feesten niet. Er was muziek en straattheater met kunst en cultuur in een heerlijke ambiance. Het oranje kleurde prachtig bij het groen van het park, wat een energieke uitstraling gaf aan de kleurrijke meermin die hoog boven de festiviteiten uitstak.


De wisselwerking met de massale, in oranje uitgedoste menigte was optimaal. De muzikale omlijsting door de Taylor Swift Tribute Band, Raw Velvet en The Jack viel bij iedereen in de smaak. Bezoekers konden hun portret in pastel laten vereeuwigen op geschept papier, terwijl de peuters tevreden weg mijmerden bij de nostalgische utopie van Figurentheater van de Droom. 

Daarnaast brachten Jonas & Friends een opvallend stukje straatkunst net als het kinderverhalen van het Productiehuis en konden de kleinsten heerlijk rondzweven in de Engeltjesmolen. Het was een fantastisch evenement van Parkkunst – en ook die organisatie verdient een lintje.
 
Meer beelden van Koningsdag in Park Rijnstroom ziet u hier

Volle maan

Morgen staat de maan weer volop in de belangstelling. In de eerste plaats dat de maan weer vol in het heelal zichtbaar is. Prachtig zoals onze trouwe begeleider er weer bij staat. 

Onze voorouders wisten het al dat de lente weer heerlijk om ons heen aanwezig is. Noemden de volle maan Pink Moon, dit aan de hand van de kleur van de bloeiende phloxen.
Ook vertrekt er een missie met de Artemis II naar de maan. Vier astronauten die een toerke om de maan gaan maken. In 1972 was de laatste keer dat de mens op de maan aanwezig was. Nu nog even geen bezoek maar wellicht volgt dat op termijn weer.