De Klopjacht van de IJsduivels


Op 28 oktober rond de naamdag van de heiligen Simon en Judas nadert steevast de eerste winterkou. De boeren sluiten de zware staldeuren om hun vee te beschermen tegen wat komen gaat. Waar de IJsheiligen in mei aankondigden dat de winter definitief voorbij was, brengen de IJsduivels nu juist de bittere kou met zich mee. Deze dekselse demonen zijn het spiegelbeeld van de lente heiligen. Zij luiden niet het jonge leven in, maar brengen de natuur in haar diepe winterslaap. Het volksgeloof is daarin onverbiddelijk: "Met IJsheiligen naar buiten, met IJsduivels naar binnen."

Vanaf 28 september tot aan Allerzielen (2 november) schuift de poort naar de onderwereld op een kier. De weergoden sturen hun koudste dienaars op pad om de aarde gereed te maken voor de winter. Buiten loeit een plotselinge, ijzige storm die de laatste bladeren met geweld van de bomen rukt. Het zijn de IJsduivels die op de toppen van de gure noordwestenwind rijden. Waar hun ijzige adem de grond raakt, wijkt het laatste groen en verandert het gras in glasharde, ijzige naalden.
Witte mistflarden zweven als mysterieuze geesten met onzichtbare zeisen over de velden. Een reiziger die vannacht te laat op pad is en verdwaalt in de plotselinge nevels, hoort een schel, spottend gelach om zich heen. De mist grijpt hem bij de keel, sluit zich als een kille deken om zijn borst en verdrijft de laatste zomerglorie uit zijn lijf. Pas als de zon op Allerzielen eindelijk de mist verdrijft, is het rijk van de winter definitief begonnen. Want als Simon en Judas henen gaan, dan komt de winter er direct aan.

Sint-Ursula en de pijlen van Keulen


De Rijn ligt er in Keulen die middag spiegelglad bij. Een vloot van elf eiken Romeinse platbodems glijdt op 21 oktober in het jaar 451 geruisloos door het ondiepe water. Aan boord staat de Britse prinses Ursula. Volgens de hardnekkige middeleeuwse legenden wordt zij vergezeld door een gigantisch leger van maar liefst 11.000 maagden. Ze zijn op de terugweg van een pelgrimstocht naar Rome. Maar wanneer de platbodems de bocht bij Keulen ronden, varen ze recht in een hinderlaag van de gevreesde Hunnen.

De barbaren kennen geen genade. Zodra de schepen de oever raken, stort de horde zich op de vrouwen. Een voor een sterven de metgezellen met een gebed op de lippen. Alleen Ursula blijft over. De aanvoerder van de Hunnen raakt zo onder de indruk van haar koninklijke schoonheid dat hij haar spaart en haar zijn hand aanbiedt. Toen Ursula hem ijskoud weigerde, spande hij woedend zijn boog. Een enkele pijl doorboort haar hart, waarna een leger van engelen uit de hemel neerdaalt om de Hunnen definitief te verjagen.

Dit epische verhaal van 11.000 maagden bleek eeuwen later het resultaat van een gigantische middeleeuwse blunder ofwel een kardinale fout. Archeologen ontdekten in Keulen een oude inscriptie ter ere van de slachtoffers. Er stonden letters als XI.M.V. Dit betekende simpelweg: 11 Martelaars en Maagden (Undecim Martyres Virgines). Een slordige monnik las de letter M echter als het Romeinse cijfer voor 1.000. En zo veranderde een dapper groepje van elf meisjes in elf Romeinse platbodems door één verkeerde penstreek in een onmogelijk leger van 11.000 vrouwen!

De Dans van de Reuzen


In de controlekamer van het Solar Weather Monitoring Centre in Geneve in juni 2062 bleef het angstwekkend stil. Op de reusachtige holografische schermen pulseerde de zon in felle tinten ultraviolet en röntgenstraling. Ze was onrustig. Sinds het officiële Solar Maximum van 2059 achter de rug was, had iedereen gehoopt op een rustige afbouw van Zonnecyclus 28. Maar de natuur hield zich niet aan het gemiddelde.


Ver in de diepten van de ruimte voltrok zich een zeldzame kosmische uitlijning. Vanaf de aarde gezien stonden Saturnus en Neptunus angstaanjagend dicht bij elkaar op de grens van de sterrenbeelden Stier en Tweelingen. Maar belangrijker nog, de reus Jupiter had zich schuin achter hen opgesteld in Maagd met Uranus in zijn kielzog. Meer dan negentig procent van alle planetaire massa in het zonnestelsel had zich verzameld in één gigantisch kwadrant. Het onzichtbare zwaartekracht duel was begonnen.


"Het onderlinge balanspunt is zojuist de kritieke grens gepasseerd”, fluisterde de hoofdanalist, terwijl ze naar een grafische weergave van het zonnestelsel wees. Het gemeenschappelijke zwaartepunt van alle planeten bevond zich niet langer diep in de kern van de zon, maar was miljoenen kilometers naar buiten getrokken, ruim voorbij het zonneoppervlak.
De zon reageerde op de asymmetrische trekkracht alsof een onzichtbare hand aan haar vloeibare plasma trok. Ze begon te waggelen. Deze planetaire getijdenkracht werkte als een kosmische klok die de interne magnetische dynamo van de zon een enorme slinger gaf. Het plasma kolkte en de magnetische veldlijnen raakten hopeloos in de knoop.
"CME in aantocht! Coronale massa-ejectie in kwadrant 4!" klonk het plotseling scherp door de intercom van het commandocentrum. Een gigantische zonnevlek, gevoed door de spanning van de planetaire uitlijning, was zojuist opengebarsten. Miljarden tonnen superheet, magnetisch geladen gas werden met een snelheid van duizenden kilometers per seconde de diepe ruimte in geslingerd. Recht op de aarde af.


Twee dagen later sloeg de ademloze verwondering over de gifgroene en bloedrode hemel boven Parijs en Caïro om in een kille realiteit. Analisten realiseerden zich al snel dat de veilige modus van de satellieten een illusie was geweest. De kosmische inductiegolf trof de kilometerslange bedrading in de ruimte die als een perfecte bliksemafleider werkte. Net zoals een blikseminslag op aarde op grote afstand huishoudapparaten uitschakelt, joeg de stroomstoot hier direct door de hardware. De microchips smolten door de hitte en de satellietnetwerken werden in één klap geruisloos gefrituurd tot dood schroot.
Mondiale analisten zagen de digitale wereldorde in recordtempo teruggeworpen worden in de tijd.  
Terwijl het hypermoderne cameranetwerk in de Aziatische megasteden door de piekspanningen op zwart ging, bleek de analoge techniek de redding. Oude archieven en bedrukte papieren boeken zijn plotseling de meest waardevolle bezittingen op aarde. Op de Nieuwe Zijderoute namen ouderwetse diesellocomotieven het transport over via handmatige spoorbeveiliging met slechts één trein per blok. De internationale communicatie viel direct terug op de stratosfeer waar de onverwoestbare kortegolfmasten van China Radio de ether bleven domineren. Op de oceanen navigeerden schepen dankzij magnetisch ongevoelige kwantum-fotonica en de stand van de sterren blind, maar autonoom, door de duistere nacht. De kosmische disbalans van 2062 had haar tol geëist.

De wandeling

De mist hangt in het jaar 250 als een verstikkend laken over de Parijse Seine. Op het Île de la Cité, het smalle eiland in het hart van de rivier waar destijds de Romeinse stad Lutetia ligt, heerst een ijzige stilte. Bisschop Denijs wordt door Romeinse soldaten het paleis uit geduwd. Ze sleuren hem mee, weg van het eiland en de bewoonde wereld, het ruige noordelijke moerasland in.

Hun doel ligt kilometers verderop. Het is een steile, dreigende heuvel die als een wachter boven de vallei uitsteekt. De Romeinen noemen het de heuvel van Mars, maar de christenen fluisteren al over Montmartre, de Martelaarsberg. Op de top, in de schaduw van de heidense tempels, dachten de soldaten met één harde zwaardslag een einde te maken aan het geloof. Het zwaard flitst. Het hoofd van Denijs rolt door het droge herfstgras. De beul lacht. Maar de lach sterft in zijn keel. Het onthoofde lichaam valt niet.
 
Terwijl de soldaten als versteend toekijken, knielt de romp van de bisschop langzaam neer. De handen tastten over de grond, grijpen het afgehakte hoofd bij de haren en tillen het omhoog. De dode ogen openen zich en een heldere stem begint psalmen te zingen. Met zijn eigen hoofd stevig in zijn armen geklemd, draait het lichaam zich om. Denijs loopt met vaste stap de heuvel af, rechtstreeks de dichte mist in. Kilometers ver wandelt hij door het ruige landschap naar het noorden. Pas op de plek waar nu de grote koninklijke Basiliek van Saint-Denis staat, valt hij definitief om. Hij liet zich door de dood de mond niet snoeren.

El Mes Morado

Als je in de maand oktober door de straten van Lima loopt, zie je één dominante kleur. Bijkans alles is paars. Oktober staat in Peru bekend als El Mes Morado (De Paarse Maand), volledig gewijd aan Señor de los Milagros (de Heer van de Wonderen), een van de grootste religieuze processies ter wereld. 


Het verhaal begint in de 17e eeuw. Een tot slaaf gemaakte man uit Angola schildert een afbeelding van een gekruisigde, donkere Christus op een simpele lemen muur in een sloppenwijk van Lima. In 1655 wordt de stad getroffen door een verwoestende aardbeving die bijna heel Lima in puin legt. Duizenden mensen sterven, maar wonder boven wonder blijft die ene, fragiele lemen muur kaarsrecht overeind staan. 
Wanneer de autoriteiten de muur later proberen te slopen omdat ze de bijeenkomsten van de tot slaaf gemaakten wantrouwen, gebeurt er iets vreemds. Elke werkman die de muur nadert met een hamer, raakt plotseling verlamd of wordt bevangen door een bovennatuurlijke angst. De muur moést blijven. Vandaag de dag dragen miljoenen Peruanen in oktober paarse gewaden en eten ze de traditionele, mierzoete Turrón de Doña Pepa om deze onverwoestbare Christus te eren. 

Waarom vieren wij Dierendag?

Hoewel veel mensen Dierendag kennen als een moment om hun huisdier te verwennen, ligt de oorsprong bij een bijzondere heilige en weldoener. Het is Sint-Franciscus van Assisi die leefde rond het jaar 1200 in Italië en werd geboren in een steenrijke familie. Na een ingrijpende spirituele ommekeer deed hij echter afstand van al zijn bezittingen. Hij trok letterlijk zijn luxe kleren uit om als arme weldoener door het leven te gaan. Hij hielp melaatsen, deelde alles met de armsten en stichtte een broederschap die leefde van pure eenvoud.

Zijn heiligheid zat hem in zijn radicale visie op de schepping. Franciscus zag de natuur niet als bezit, maar als een goddelijk geschenk waarin alles met elkaar verbonden is. Hij noemde de zon zijn broeder, de maan zijn zuster en sprak met hetzelfde diepe respect over de dieren. Verhalen vertellen dat hij preekte voor de vogels en een angstaanjagende wolf wist te temmen.
In 1929 werd zijn sterfdag op 4 oktober officieel uitgeroepen tot Werelddierendag. Als heilige herinnert Franciscus van Assisi ons eraan dat echte rijkdom niet in spullen zit, en als weldoener daagt hij ons uit om met compassie te zorgen voor elk levend wezen op aarde.

Aartsengelen

Eind deze maand is er extra aandacht voor de aartsengelen. Volgens hedendaagse spirituele tradities zijn er zeven, gekoppeld aan zeven tijdperken en zeven stralen. De rooms-katholieke leer brengt er echter slechts drie officieel naar voren: Michaël (die strijdt tegen het kwaad), Gabriël (de hemelse boodschapper) en Rafaël (de pelgrim met de wandelstok).

Hun officiële gedenkdag valt op 29 september. Rond deze tijd van het jaar zorgt de afkoelende herfstmist buiten ook voor de mysterieuze 'Witte Wieven' boven de velden. Een paar dagen later, op 2 oktober, komen met het feest van de Engelbewaarders ook onze persoonlijke beschermengelen nog even buurten. En natuurlijk mag de weerspreuk van de dag niet ontbreken: ‘Trekt voor St. Michiel de vogel niet, geen winter is nog in ’t verschiet’.